GİRİŞ
Pakistan ile Taliban arasındaki ilişkiler, tarihsel olarak iş birliği ile gerilim arasında karmaşık bir güvenlik sorunuyla günümüze dek devam etmiştir. 1990’lı yıllarda Pakistan’ın Taliban’a verdiği dolaylı destekle ortaya çıkmış bu minvalde stratejik derinlik arayışı ve Afganistan’da Hindistan etkisini sınırlama hedefiyle açıklanırken; 2021’de Taliban’ın Afganistan’da yeniden iktidara gelişi, Pakistan açısından yeni ve öngörülmesi güç güvenlik risklerini beraberinde getirmiştir. Özelikle Tehrik-i Taliban Pakistan (TTP) 2007 yılında Pakistan’ın Federal olarak yönetilen kabile bölgelerinden farklı silahlı grupların birleşmesiyle ortaya çıkarak ideolojik olarak Afganistan Taliban’ı benimsemeleri ve daha sonra Afganistan’ın Hilmend, Paktia, Ningarhar gibi güneydoğu bölgesinde bulunan birçok ilde yerleşmesi ve Afganistan içinden Pakistan’a karşı silahlı saldır düzenlemeleri, Pakistan açısından ciddi endişe verici ve sınır güvenliği açısında önem arz etmiştir.
Kuşkusuz Afgan Taliban’ı ile PTT arasındaki ilişki ideolojik yakınlık, tarihsel dayanışma ve sınır ötesi kabile bağları üzerinden şekillenmiştir. Ancak iki yapı arasında stratejik öncelikler bakımından farklılıklar mevcuttur. Afgan Taliban’ı ulusal düzlemde iktidar konsolidasyonuna odaklanırken, TTP Pakistan devletini hedef alan bir silahlı mücadele yürütmektedir. Bu durum iki ülke arasında kronik bir güvenlik gerilimi üretmektedir.
2014 sonrası dönemde Afganistan’da güvenlik boşluklarının artması, farklı cihatçı ve radikal yapılanmalar için uygun bir zemin oluşturmuştur. Bu bağlamda Irak ve Şam İslam Devleti’nin Afganistan kolu olarak 2015 yılında kurulan DEAŞ-Horasan (ISIS-K) Taliban’a alternatif aşırıcı bir yapı olarak ortaya çıkmıştır. Kısa bir süre içinde hem Taliban’ı hem de bölgesel aktörler için bir tehdit unsuru haline gelmiştir. Taliban uluslararası meşruiyet kazanmak için ISIS-K’ya karşı her ne kadar operasyonlar yürütse de örgüt özellikle doğu Afganistan’da varlığını sürdürmüştür. TTP’nin bazı unsurlarının zaman zaman ISIS-K ile taktik düzeyde temas kurduğu iddiaları, bölgedeki güvenlik mimarisini daha da karmaşıklaştırmıştır.
